Edinburgh spookstad

Een paar posts geleden heb ik het al gehad over Schotten en hun bijgeloof. Ladders vermijden als de pest, spugen voor geluk, zwarte katten haten, je kunt het zo gek niet bedenken. Maar waar ik het nog niet over gehad heb, is dat de mensen hier niet alleen verschrikkelijk bijgelovig zijn, maar ook oprecht in spoken geloven. Sterker nog, Edinburghers houden bij hoog en laag vol dat hun stad de meest “haunted place” is ter wereld.

Edinburgh, moet je weten, is een erg duistere stad. Ik heb het dan niet zozeer over de hoeveelheid licht die er beschikbaar is, hoewel dat er ook in steeds kleinere porties is –om half drie begint het al donker te worden en op bewolkte dagen blijft de straatverlichting aan- maar over de grauwbruine middeleeuwse en victoriaanse sfeer die over de stad hangt en een zeer, zeer gewelddadig verleden.

Verhalen van samenzweringen, moord, folteringen, doodstraffen, armoede en pestplagen zijn het die de geschiedenis van Edinburgh kleuren. Elke willekeurige stadsgids kent ze allemaal, of in ieder geval de meest gruwelijke, uit het hoofd en vertelt ze graag vanonder een donkere cape aan huiverende toeristen.

Zo is er de ondergrondse stad. Onder de Royal Mile en in de peilers van de South Bridge zijn tientallen kamertjes, gangen en zelfs hele straten te vinden, die vroeger bewoond werden door de allerarmste inwoners van Edinburgh. Hier woonden, zonder water, licht of verse lucht, de honderden Ieren en Highlanders met hun families die in de hoofdstad hun geluk kwamen beproeven. Tijdens één van de grote pestplagen die de stad teisterden, besloot het stadsbestuur in al haar goedheid en wijsheid de brave burgers van de ondergang te bewaren en liet terstond de ingangen van de ondergrondse stad afsluiten, zodat de paupers niemand meer konden besmetten. Geen muis (behalve de ratten) kon er meer in of uit en iedereen crepeerde tot de laatste man. Eeuwenlang bleven de spelonken afgesloten, totdat halverwege de negentiende eeuw twee archeologen geinteresseerd raakten en er op onderzoek uitgingen. Los van elkaar gingen ze in aangrenzende kamers op zoek naar interessante bevindingen. Beiden voelden ze zich niet op hun gemak in de donkere, vochtige omgeving en ze waren dus opgelucht dat de ander af en toe wat riep om contact te houden. Echter, toen ze elkaar na een uur of wat buiten weer ontmoetten, bleek dat geen van de beide archeologen ook maar een woord gezegd had…

Sindsdien zijn er talloze onderzoekers, spokenjagers, paranormaal begaafden en zelfs wetenschappers geweest om de bovennatuurlijke activiteit te meten in de voormalige ondergrondse stad. Allen zeggen ze hetzelfde: in de spelonken onder Edinburgh spookt het dat het een aard heeft!

Leuke verhalen voor bij een kampvuur, zou je zeggen, maar spoken zijn in Edinburgh aan de orde van de dag. Tijdens mijn eerste weken woonde ik in een hostel totdat ik een appartement gevonden had. Gasten die hun bed toegewezen kregen in de onderste slaapzalen, werden regelmatig wakkergeschud door een onzichtbare hand, vreemde geluiden of gepraat terwijl er niemand was. Eenmaal vertelde een meisje lijkbleek aan het ontbijt dat ze ‘s nachts een lijk in haar bed had gevonden. Ze dacht dat het om een zeer realistische nachtmerrie ging, totdat haar verteld werd dat het hostel ooit een psychiatrische inrichting was en dat haar slaapzaal de kelder was waar lijken bewaard werden.

De nuchtere Hollander haalt bij het horen van zulke prietpraat zijn of haar schouders op of zal hoogstens de wenkbrauwen fronsen. Maar voor de Schot zijn dit serieuze zaken die niet licht over het hoofd gezien mogen worden. Een van mijn vrienden, Naomi uit de USA, woont in een mooi en oud studentenhuis aan Bruntsfield Links, een uitgestrekt en licht glooiend grasveld, waar het bij mooi weer goed toeven is en waar menig golfliefhebber graag een balletje slaat. Naomi’s Schotse huisgenote weigert echter ook maar één voet op het gras te zetten, want die idyllische heuveltjes zijn niets anders dan heuse massagraven, met daarin de pestslachtoffers van rond de dertiende eeuw! En als rechtgeaarde Schot raakte ze dan ook terecht over haar toeren toen ze erachter kwam dat het studentenhuis precies bovenop zo’n graf gebouwd is.

Zo zijn er tientallen bizarre en vreemde zaken die me telkens weer verbazen. Of het nou een parkeerplaats is waar onder parking lot 23 John Knox (belangrijk man binnen de Free Church of Scotland) begraven ligt, of een kerkhof dat tijdelijk afgesloten wordt vanwege lastige geesten, de griezelverhalen zijn hier niet van lucht. Het lijkt er zelfs op dat ik behalve twee Amerikanen ook een spookje als huisgenoot heb: elke dag, stipt om vier uur 's middags, gaat bij mij thuis de telefoon. Als je opneemt, is er geen geluid te horen. Een grappenmaker? Misschien. Echter, de telefoon rinkelt al vanaf de eerste dag dat we er wonen, terwijl we pas een paar weken een aansluiting hebben...